Dẫn nhập ngắn

May mắn hay xui rủi thì phần lớn trong số những người có đọc sách đã từng đi học. May mắn hơn nữa, nếu được học với những giáo viên ưa thích kể chuyện. Chuyện là những gì không có trong sách giáo khoa, chuyện về những gì sách giáo khoa không chừa chỗ để nói về. Như là chuyện ông Archimede cởi truồng chạy rong la toáng lên Eureka!; chuyện Napoléon khi đang ở nơi chiến trường xa viết thư bảo nhân tình hãy làm nóng nước bồn tắm; chuyện những ghi chú ngắn gọn bên lề của Fermat và cơn đau đầu kéo dài mấy thế kỷ của những người giải đố; và cả chuyện văn chương ... Những câu chuyện kéo giãn không gian và làm không khí ngập tràn sự thân tình: thầy cô không phải là thợ dạy, họ đang kể chuyện như là ông, là bà; học trò không phải cái máy suốt ngày hùng hục ghi chép rồi làm tính, chúng đang thở. Và bây giờ chúng ta đang nhớ. Chấm xuống hàng thụt đầu dòng: chuyển cảnh.

Nếu bạn tìm kiếm một cuốn sách đầy những giai thoại và câu chuyện giống như vừa nói; nếu bạn muốn một cái gì đó mới mẻ, choáng ngợp và đầy lôi cuốn thì hẳn là bạn không nên đọc cuốn sách này. Tự thân những gì được nói đến trong đây là những câu chuyện quá đỗi cũ kỹ: xa xưa đến thời đại của nền văn minh Hy Lạp cổ và gần nhất cũng là những năm 30 - 60 thế kỷ trước. Chẳng có điều gì mới trong này cả. Và nếu bạn thuần tuý là người thuộc về xã hội, tức là vốn không ưa gì những gì thuộc về tự nhiên nhất là các môn học, thì đây hẳn là một lựa chọn tồi. Tôi nhờ bạn hãy bỏ nó qua một bên.

Nhưng nếu bạn có một ít kiên nhẫn, có một ít vốn hiểu biết, có một ít thời gian và muốn biết thêm một ít về một tồn tại thế giới bé nhỏ trong cái hỗn mang vũ trụ nhỏ bé này của chúng ta, tôi cầu chúc bạn được thư nhàn.

Không phải là quá chi tiết về mặt kỹ thuật, nhưng một cách định tính, cuốn sách này sẽ cho bạn một khái niệm phổ quát về thế giới của các hạt nguyên tử và cách con người dựng nên những mường tượng về chúng. Vì sao chúng ta gọi chúng là hạt? Vì sao khi gọi hạt chúng ta lập tức nhìn thấy chúng có hình tròn - những khối cầu nhỏ? Vì sao gọi hydro là hydro? Vì sao chúng ta già đi? Vì sao bầu trời màu xanh lại là con đẻ của sự sống? Hay một câu hỏi mang nặng tính hiện sinh của tồn tại: sự sống từ đâu đến?

Cuốn sách mỏng này đặc biệt thích hợp cho quãng thời gian đầu năm cấp ba và/hay sinh viên năm đầu đại cương khối kỹ thuật; đặc biệt là những ai có quan tâm đến hoá học. Như một vĩ thanh của ngành vật liệu học.

Và nếu không quá kỹ tính thì hẳn bạn sẽ đồng ý đây là một cuốn sách tốt. Giống tôi vậy.

nếu nàng bơ ta

Nếu nàng bơ ta

Pablo Neruda

I want you to know

Ta muốn nàng biết

one thing.

một điều.

You know how this is:

Nàng biết thế nào rồi chứ:

if I look

khi ta nhìn

at the crystal moon, at the red branch

vào mặt trăng pha lê, vào một nhành cây đỏ

of the slow autumn at my window,

của mùa thu muộn [trôi] ngang khung cửa sổ mình

if I touch

khi ta chạm vào

near the fire

[nơi] gần ngọn lửa

the impalpable ash

tro bột hư ảo (*)

or the wrinkled body of the log,

hay sần sùi vỏ thân cây,

everything carries me to you,

mọi thứ đều mang ta đến với nàng,

as if everything that exists,

như thể tất thảy cùng hiển hiện,

aromas, light, metals,

những mùi hương, ánh sáng, kim loại [sắt cạnh],

were little boats

là những con thuyền nhỏ

that sail

mà rong buồm

toward those isles of yours that wait for me.

hướng về những ngọn đảo nhỏ của nàng đó chờ ta. 

Well, now,

Rồi, giờ,

if little by little you stop loving me

nếu từng chút từng chút nàng thôi yêu ta

I shall stop loving you little by little.

hẳn ta cũng thôi yêu em từng chút từng chút một.

If suddenly

nếu bỗng nhiên

you forget me

nàng quên ta

do not look for me,

đừng nhọc công kiếm tìm

for I shall already have forgotten you.

bởi ta đã quên nàng mất rồi.

If you think it long and mad,

nếu nàng nghĩ rằng nó vô vọng và cuồng loạn,

the wind of banners

dòng thổi của những ngọn cờ 

that passes through my life,

mà cuốn ngang đời ta,

and you decide

và nàng quyết định

to leave me at the shore

bỏ ta lại bãi bờ

of the heart where I have roots,

của trái tim nơi ta gốc rễ,

remember

nhớ cho

that on that day,

rằng vào ngày ấy

at that hour,

vào giờ ấy,

I shall lift my arms

ta sẽ nhấc cánh tay

and my roots will set off

và gốc rễ sẽ cắt lìa

to seek another land.

tìm đến miền đất khác.

But

nhưng

if each day,

nếu mỗi ngày,

each hour,

mỗi giờ,

you feel that you are destined for me

em thấy rằng em được định mệnh dành cho anh

with implacable sweetness,

cùng ngọt ngào khôn nguôi,

if each day a flower

nếu mỗi ngày một nụ hoa

climbs up to your lips to seek me,

dâng lên đôi bờ môi em tìm anh,

ah my love, ah my own,

ơi người tình của ta, ơi của riêng ta,

in me all that fire is repeated,

trong anh ngọn lửa ấy lại bập bùng,

in me nothing is extinguished or forgotten,

trong anh không gì u mờ hay quên lãng

my love feeds on your love, beloved,

tình em tiếp mạch tình anh, [bl]ời yêu dấu,

and as long as you live it will be in your arms

và đến chừng em còn sống, sẽ vẫn trong vòng tay em

without leaving mine.

thôi chẳng chia lìa.

Ngày 19 tháng 4

Lòng vòng (i)

Nhìn mắt nhau đi
có thấy những ánh lung linh
tận dưới đáy sâu
không lời.

Nhìn vào mắt nhau,
thêm lần nữa ...
Nhìn vào mắt nhau,
Đừng chối. (!)

2010

Nông cổ píg đàm

Đề cử đầu tiên cho hạng mục Cuốn sách của năm thuộc về câu truyện ngụ ngôn của trại súc vật.


Tôi nói thế các đồng chí đã quán triệt hẳn chưa?

Trò chuyện với chú chó trắng (*)

Buổi sáng có mùi thơm. 

Đi qua ngã tư sẽ thấy hai phía hun hút mãi về phía xa. Có lố chỗ rẽ thì cứ từ tốn quay lại - đi ngược chiều ấy, chẳng phải ngó nghiêng trước sau làm gì. Đường vắng. Xe đạp. Cả chim bồ câu cũng đi vắng. 

Đâu đó trên đầu tiếng én vụt qua; một chùm pháo giả cầy nổ lít chít. Như ngửi thấy mùi pháo nổ thật. Chẳng hối hả nào còn trên mặt đường. 


(còn tiếp)

---

(*)

Năm sau,

lại gặp. 

Giả bộ mình là cái cây

nên mình viết chiện xến. 

những lời cảm ơn như khói thuốc mỏng, tan nhẹ vào cái lạnh lạ thường của thành phố những buổi đường còn vắng, thiết tưởng không cần phải nhắc lại làm gì.

Sẽ còn nhiều điều để nói về cái buổi loạn khách book sale style ở Nhã Nam đó, tuy nhiên, bất kể những gì có thể xảy ra, cả theo chiều hướng tốt đi lên hay xấu nằm xuống, và ngược lại, thì những gì đã diễn ra hẳn phải mang một ý nghĩa nào đó. Chứng kiến một bọn cả người lẫn ngợm xúm xít lũ lượt lao vào những cái thùng gỗ chỉ đựng toàn là sách; rồi cái bọn đầu trò ì ạch làm bao nhiêu việc chỉ để có được một dịp được hốt hoảng như thế; hay những cuốn sách được đẩy lên giá bạc triệu chỉ bởi vì mê thích: Tôi những muốn nói với bạn rằng: sách không hẳn là một thú. Nhưng điều này cũng đếch nghĩa lý gì hết; tôi biết mình hôm đó, ngoài mệt mỏi, còn mang theo một điều gì về nhà. Một điều gì đó như là thân thuộc.

Như khi tiếng nhạc tắt hẳn, tôi cảm thấy thoải mái vô cùng. Không còn đau đớn, không còn tình yêu: không còn giai điệu nào. Cứ như trả yên tĩnh lại cho đêm. Và đêm bọc tôi lại trong lòng yên bình.