Đẹp và buồn.

1. Cuối thu, trời vẫn trong, và bắt đầu đổ những đợt nắng to. Gió cũng lười thổi, hiu hắt từng đợt lẻ bạn đung đưa phong linh. Không khí vì thế mà có phần oi bức. Chắc cũng vì thế, những lượt bộ khách thưởng ngoạn cứ thưa dần, dù bình thường cũng hiếm dịp đông đúc. Vườn đá, nhẵn bóng, vẫn im lìm phơi mình dưới nắng. Thoảng hoặc có bóng người bước qua, từ phía cổng. Có thể đó là một khách du ngoạn đang lơ ngơ tìm đường; có thể là một nhà sư của viện. Cũng có thể thật, mà cũng có thể không thật. Keiko không biết. Nàng vẫn không rời mắt khỏi khu vườn đá lấp loánh những ánh dội sáng rực. Trước sau, nàng không hề nhìn về phía cổng, hoặc một chỗ nào khác.

Không có toan vẽ, nàng không đến đây để vẽ. Nàng đã không vẽ, ngay từ lần đầu trở lại vườn đá. Cô khăng khăng bắt nàng phải đến đây, không làm gì, dù chỉ để ngồi và ngắm cũng được. Nàng không nói gì, nàng nghe lời cô. Mỗi sáng nàng lại đến đây, ngồi dưới mái hiên này và ngắm vườn đá, cho đến tận tối. Nếu cô không dặn, chắc nàng cũng không về. Nàng không biết nàng có thích cái vườn đá này thêm tẹo nào không, thậm chí, nàng còn không biết mình có nhìn cái vườn đá nhẵn bóng đó không nữa. Nàng chỉ ngồi đó, lặng im, ráo hoảnh.


2. Quen giấc, Oki ngủ một mạch tới tận chiều. Tỉnh dậy, như thường lệ, ông thấy thoải mái và tỉnh táo; vừa vặn cho công việc, vừa vặn để viết văn. Nhưng ông không muốn viết. Ông muốn đi dạo. Gần đây ông có thói quen đi dạo buổi chiều, đi dài, về phía biển, và tất nhiên, ông đi bộ. Ông đến biển để coi sóng vỗ. Ông đến để coi biển vỡ.

Nhiều hôm ông về muộn, tới nhà thì đã tối mịt. Thức ăn đã được dọn sẵn trên bàn. Ông bỏ vào phòng làm việc, và ngồi đó đến sáng. Ông thường bỏ bữa.

Vợ ông không có nhà, mà ở nhà bà cũng không nói gì. Bà hầu như chẳng nói gì nhiều nữa. Căn nhà, buổi tối, như vết mực loang trên nước, lẳng lặng tan vào đêm.

Chắc bà cũng ra biển.



3. Bức tranh 'đứa bé lên trời' được hoan nghênh nhiệt liệt. Giới phê bình đánh giá đó là một bước đột phá trong sự nghiệp tranh họa của cô, còn báo chí nhìn nhận đó là một tuyệt tác của nền hội họa Nhật Bản hiện đại. Những lời chúc mừng, vòng hoa, và các lời mời phỏng vấn được gởi tới liên tục. Cô từ chối tất cả; cô không cả xuất hiện tại buổi lễ trao thưởng của Hiệp hội vì sự phát triển nghệ thuật Nhật Bản.

Cô không bao giờ rời nhà, cũng như không tiếp xúc với ai khác, ngoài Keiko và bà vú. Hồi lâu, người ta truyền tay nhau, bức ảnh được cho là của Otoko, do một tay thợ ảnh lén chụp, khi cô đang ngắm cảnh trong vườn. Bức ảnh cho thấy một người phụ nữ đẹp, phục sức giản dị, nhưng không ngăn được vẻ đài các toát lên nhẹ nhàng, đang cúi người trước hiên. Không rõ mặt, chỉ nhìn rõ miệng. Đôi môi không mang vẻ gì đặc biệt; khó thể đoán được cảm xúc của người phụ nữ. Đôi môi không có vẻ gì đặc biệt; không hẳn là đang buồn, không hẳn là vui, chỉ là không cười. Người phụ nữ trong bức hình không mang vẻ gì là một người đau khổ; chỉ là cô không cười.

Otoko không bao giờ vẽ thêm nữa. Hay ít ra là người ta không thấy thêm bức tranh nào nữa.



4. Kyoto vào xuân. Khí trời se lạnh, run rẫy như vừa rủ bỏ được hơi thở trơn ướt mùa đông, khoác vào lớp áo màu sáng của một mùa sinh sôi mới. Những đài chuông to, sừng sững, nằm ngủ im lặng trên đỉnh cao của những nhộn nhịp vung vầy. Chúng chờ, để lại được ngân lên, vang dài.

ngày hôm nay

Sau vô biên dẫu chỉ có vô biên:
Buồm đã tới và lúa đồng đã gặt. - Lưu Quang Vũ




những con đường sẽ không bao giờ mỏi
những bàn tay sẽ chẳng thôi buông
những mũi thuyền sẽ chẳng còn ngần ngại
những hàng hiên không xót xa bông vàng rụng
Đứng dậy đi.


Màu nào đỏ rực rỡ cuối tầng mây
trong khóe mắt những con người đang còn trẻ
vườn cỏ lá em thơ thẩn cánh bướm
lỡ đánh rơi phút nào không, trên những bước đi tìm
Đừng nhìn lại.


Miền ký ức chập chùng như ngọn nến
ánh màu trầm của bao điều nhớ quên
muốn là nhớ, hay muốn là quên vậy
em có bao giờ, cố nhớ rồi tìm quên
Đừng dằn vặt.


Đừng vội vã.
Đừng ngần ngại.
Đừng hoảng sợ.
Đừng lo lắng.
Đừng hênh hoang.
Đừng nhút nhát.
Đừng bắt chước.
Đừng cưỡng cầu.
Đừng vô tâm.
Đừng ân hận.
Đừng than van.
Đừng hối tiếc.
Đừng tham lam.
Đừng thỏa hiệp.
Đừng nhân nhượng.

Đừng dừng lại cho đến tận cuồng chân.

Bởi cuộc đời là những trang sách mở
mỗi bước đi là tới mỗi điều hay
trong tâm thức của những người luôn còn trẻ
không gì bằng được sống, ngày hôm nay.


Em ơi, đứng dậy và đi!



tặng T.

Còn có bao giờ em nhớ ta?

1. Tuổi 17 có gì?

Đương nhiên là trẻ, và, đương nhiên là đẹp. Người ta vẫn đẹp ngay cả khi người ta không biết mình đẹp, hay người ta không công nhận điều đó. Và, đương nhiên, bất chấp cả sự tán đồng hay phản bác của cả những người ta khác nữa. Tuổi 17 là đẹp, hiển nhiên như thể người ta chỉ có thể hít thở bằng oxy vậy thôi.

Tuổi 17 (là) vô địch; chỉ việc ý thức được sự tồn tại của bản thân, rằng mình đang tồn tại, cũng đủ để trở thành nguồn cơn cho mọi cuộc phiêu lưu vĩ đại, cho dù đó là điều viễn vông nhất một người có thể nghe, hoặc dẫu chỉ là nghĩ tới thôi: người ta hoàn toàn có thể làm được tất.

Ta thích bốn mùa xoay chuyển trong ta
Để thấy mình lớn lao như vũ trụ. (1)

Tuổi 17 là niềm hứng khởi vô cùng tận. Mặc tình với những say sưa, người ta không biết, và cũng không cần biết đến bất cứ thứ gì xấu xí. Mọi người đều đẹp, vạn vật đều đẹp, chừng nào người đó, vật đó còn khoác lên mình tấm màn nhung của một sức sống căn trào; cái suối nguồn của hạnh phúc, của ước ao, của thời ước mơ chưa bị treo giá và cuộc đời chưa vời đến những ca nước lạnh.

Mười bảy tuổi lòng ai không hồi hộp
Ngồi trong rạp hát đợi màn lên (2)

Tuổi 17 là sự thờ ơ tột độ; người ta chắc mẳm người ta muốn gì, và người ta cũng chắc mẳm người ta đủ biết về cái mình muốn, mặc dù, thật ra, người ta chỉ mới đang ở những bước đầu chập chửng trên con đường của sự thông suốt. Người ta còn vỡ ra nhiều lẽ nữa, và người ta, có lẽ, còn vỡ ra nhiều lần nữa.

Yêu nhau đi anh, không đông già bật khóc. (3)

Bởi vậy, người ta nên yêu khi còn trẻ, cả yêu lẫn được yêu. Hoặc dã thì yêu thôi, cũng được. Trước khi đời vẽ thêm đêm thật dài (4).


2. Lão già mắc dịch Milan Kundera là một lão già mắc toi. Lão lấy điều thích thú khi đem con người ra bỡn cợt, thậm chí thích thú đến độ lão phải kể ra rõ ràng những điều mà ai cũng biết đó. Một cách rõ ràng từng câu từng chữ. Ắt hẳn lão phải thỏa mãn ghê gớm lắm, với việc bốc tách dần lớp màn tâm thức con người bằng ngòi bút , dưới rõ ràng của ngôn từ, nhân danh một sự tiến gần đến sự thật. Ắt hẳn lão phải thích thú cao độ, một khi có dịp nào đó mà hồi tưởng lại chiến công này của mình. Và ắt hẳn lão phải cô đơn cực độ, trên con đường lần tìm đễn bản chất sâu của tâm thức con người, cũng như thói quen phản ứng của nó, hay gọi là thói quen mà nó bị xâm chiếm cũng được.

Lão đã làm rất tốt cái công việc đó, tệ hơn nữa, lão cũng biết là mình đã làm tốt đến chừng nào, và cho một điều tệ hơn nữa, lão còn biết, chắc chắn, người ta cũng sẽ biết như vậy.

Đúng là đồ mắc toi!


3. Nhân tiện thì chữ 'em' trong câu cuối của Mắt người Sơn Tây (Quang Dũng) là nam hay nữ? (là chú bé hay con bé hay thằng bé hay cô bé hay cô gái hay em gái thì còn có thể suy nghĩ, nhưng em bé thì dứt khoát khỏi nghĩ rồi).

Nếu trả lời là nam, thì, chịu khó, xem thêm tại đây.


P.s: Cuối ngày rốt cuộc cũng có một cái gì đó gọi là cười: Sinh nhật tặng quà gì thì tốt? - Tốt nhất là đi mua nơ, cột cổ, chui vào hộp, đậy nắp. 15' là quá nhiều. Đấy là nói tốt nhất, còn không thì ôm một cái, thật nhẹ, cũng đủ xính dính rồi. Phải hông, gái?!



































(1) Lâm Vũ Thao
(2) Lưu Quang Vũ
(3) Chiều Hạ
(4) Trịnh Công Sơn

Playlist cho một đêm mưa.

Mỗi khi có tiền, tôi lại đến hiệu sách. Mà không cứ phải có tiền, tôi cũng đến hiệu sách. Việc nhìn thấy những hàng hàng sách sắp ngay ngắn trên khăp các kệ, bày ra cả sàn nhà, thậm chí chen cả lối đi của người xem sách làm tôi thoả mãn một cách kỳ lạ. Tất nhiên, đó là cho những khi không có hoặc không đủ tiền để mua sách. Có tiền và mua được sách vừa xem vẫn thoả mãn hơn. Và cảm giác thoả mãn hơn này lại trở thành nguồn cơn của những cảm giác thoả mãn kém hơn trước đó.

Được xem sách, giống như được ra sân, chạm chân vào bóng, với tôi, là thoả mãn. Banh bóng và sách xem chừng chẳng liên quan gì nhau, nhưng cái sự thoã mãn, về cơ bản, có vẻ là giống nhau. Ấy là nếu không xét đến mức độ và cường độ của cảm xúc, cũng như bản chất của đối tượng kích thích ..., khi đó, về nguyên lý, có thể phát biểu như này: Thoã mãn là được làm cái mình thích và (thích) thú cái mình vừa làm. Không gì bảo đảm rằng khi đạt được hai giai đoạn cảm giác kể trên là thoã mãn, nhưng nhìn chung, khi thoã mãn, người ta thường trải qua hai giai đoạn cảm giác như thế. Phải là cả hai, vì nếu không, thiếu một trong hai phần thích hoặc thú dễ dẫn đến tâm lý đè nén, chán nản. Và chán nản là bước đầu tiên của phản ứng chống lại, hay còn được gọi là phản kháng.

Phản kháng không phải là xấu. Lịch sử thế giới ghi nhận rất nhiều những trường hợp phản kháng đã trở thành nguyên cớ và là nguồn cảm hứng cho những sự biến xã hội có ảnh hưởng to lớn đến văn minh nhân loại. Phong trào phản chiến của giới trẻ, những năm 60 - 70 của thế kỷ trước, tại Mỹ, hay ở một mức độ thấp hơn và phạm vi ảnh hưởng nhỏ hơn, phong trào phản chiến của sinh viên học sinh Sài Gòn, diễn ra cùng thời gian, là những ví dụ tốt. Mâu thuẫn là động lực phát triển, và văn minh là con đẻ của phản kháng.

Âm nhạc là phản kháng. Hiểu theo nghĩa đó là một sự lãng mạn vượt quá cái thông thường hằng ngày, hoặc đó là thể hiện của một giấc mơ siêu thực (surreal). Chúng ta đều có những giấc mơ, và chúng ta đều mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn. Đương nhiên, tốt đẹp hơn không có nghĩa là không tốt đẹp, cũng như hạnh phúc hơn không có nghĩa là không hạnh phúc. Chỉ là người ta luôn muốn, nhiều hơn nữa.

Tuyệt vời cho một tối thứ sáu có mưa. Phòng bật đèn vàng, và một ly gì đó âm ấm bên bàn. Lúc này, hoặc đọc sách, hoặc xem báo, hoặc chat chit, hoặc viết note *cười*, hoặc cũng có thể không làm gì cả, chỉ ngồi yên như thế, cũng đủ rồi. Và với những lúc như thế, không thể gọi là thoả mãn, bởi vì tôi hạnh phúc. Mà có thêm một chút 'phản kháng' thì càng tuyệt.

1. Sundial dream - Kevin Kern
2. Through the arbor - Kevin Kern
3. Water's edge - Tim Janis
4. Rain night - Jeon Su Yeon
5. River flows by you - Yiruma
6. Dream - Yiruma
7. Let's go to the forrest of peace - Daydream
8. Kiss the rain - Yiruma
9. A girl with smile - Kim Yoon
10. For you alone - Tim Janis

con đường dài và đầy gió (*)

[không.có.ảnh.minh.họa]



Có ba người kể cho tôi về cô đơn
Nỗi gì đó không biết - một người nói
cứ như mang theo mình một cái nhìn dầy dậm dặc
đến bất cứ đâu cũng chỉ thấy chênh vênh.

Lại một người không chịu được nỗi buồn
Như lao đầu tìm kiếm gì mãi miết không thấy
rồi nhận ra mình đang mãi miết kiếm tìm
một cái gì không biết
buồn lắm.

Còn một người không biết nhớ
lừng lững đi qua suốt những buổi trời chiều
những mùa thu,
những bình minh,
những đêm nghe tiếng quạ kêu trong vùng bóng tối tuyết rơi
rồi tự dưng Nhớ
cảm giác nhớ một ai đó
mà lâu lắm rồi mình không nhớ nỗi là ai.
Nhớ là nhớ, hay chỉ là nghĩ thôi?

Người cuối cùng không nói,
cũng cả không cười
sau một ngày không có lấy nỗi niềm vui
chỉ lặng lẽ ngồi nhìn đống tro tàn
của âm thầm những đợt sóng thời gian đang vẫy vùng trong ký ức:
Quá khứ mắc kẹt, hay chính tương lai đang trở về ám ảnh?

Gió vẫn thổi, vẫn thổi.



Có ba người kể cho tôi về cô đơn,
họ không nhắc gì đến chuyện từ bỏ
con đường dài và đầy gió
kể cả lúc đơn độc như chóp đỉnh hải đăng ngày đêm sương gió
như bị tóm gọn trong bàn tay gã khổng lồ
họ không thốt lên lời nào về sự đơn độc
dẫu chỉ một lần.


Có ba người kể cho tôi về cô đơn,
họ không bỏ cuộc bao giờ.

































(*) a long and winding road.

Tự dưng

Tự nhiên cuối năm có người muốn ... lên núi, chỉ để được thấy ... lạnh. Sài Gòn mưa rả rích, có khi buổi tối trời lạnh không kém miền cao. Nhưng có quá nhiều lựa chọn, cũng như xao lãng để cái lạnh không đủ ấm lên với chỉ một cái nắm tay. Những miền đất cao đầy gió với cái lạnh chỉ chực nhấn người ta sâu vào chăn, vào đệm là tuyệt hảo. Cao nguyên Đồng Văn sẽ còn là tuyệt với hơn, vì biết đâu, tự dưng sẽ được thấy tuyết, và "điều gì cũng có thể xảy ra vào ngày tuyết rơi". Đà Lạt không có tuyết, mùa này, cùng lắm, chỉ có hoặc mưa hoặc sương. Nhưng lạc vào thung lũng trong một ngày mù giăng đầy trời, dày đến độ đứng cách nhau một tầm tay là đã thấy lờ mờ, đến độ bước xa nhau vài bước là đã phải gọi thành tiếng í ới - những người yêu nhau không nên cách nhau một tầm tay - cũng sẽ là một kinh nghiệm thú vị. Và càng thú vị hơn nếu trải nghiệm đó là được cùng với một - người - nào - đó. Hạnh phúc, vì thế, thường tròn như số 2.

Tự dưng có người muốn được .. tặng hoa. Tự dưng lại liên tưởng tới cảnh người con trai vội vã chạy qua mấy khúc phố, trong một ngày vàng nắng và trời mát, với nụ cười ẩn trên môi và bó hoa trên tay. Người con trai, có lẽ, trong chiếc quần jeans bạc màu và chiếc áo thun phùng phình, lúc này đang gập người trên gối để thở, trước khi ngước nhìn lên bancony, rồi gọi. Nếu có thể lấy cận cảnh, có lẽ sẽ phát hiện một khoảnh khắc loé sáng trên khuôn mặt đang rạng ngời ấy. Mà cũng không nhất thiết là con trai; con gái lại càng hay. Cái gì đi ngược lại thông thường và khác biệt với số đông, cái tâm lý ngại ngùng càng to thì sức mạnh thông điệp mang theo càng lớn, càng có tác dụng lay động cao. Mà sao cứ phải là con trai? - tự dưng lại nhớ câu "Mang áo mưa là nhiệm vụ của con trai" (*). Và tự dưng, vì thế, lại muốn thở dài!

Tự dưng có người phát hoảng vì phát hiện ra mình đang ... nhớ một người. Lại có người tự dưng nổi cơn sến làm những việc mà bình thường chẳng làm bao giờ, chỉ vì lúc ấy đang trong cơn ngà ngà. Có lẽ khi say người ta có quyền sến, và lãng mạng lại luôn có nghĩa là ngọt ngào, ít nhất là vậy.

Không gì ác nghiệt hơn gây ra cho người khác những hy vọng về điều có vẻ không trở thành hiện thực, nhưng đồng thời, nó cũng là điều tuyệt với nhất. Cũng như những tự dưng sẽ lại đến rồi đi, không dấu vết; chừng nào con người còn tồn tại thì cuộc sống vẫn cần hy vọng, và đó sẽ là mảnh đất màu mỡ cho những tự dưng đâm chồi. Và biết đâu được, vì một lẽ tự dưng nào đó, mà chúng ta sẽ lại ... tự dưng.

Tự dưng lại hứng lên vì bốn chữ tự dưng.

(*) Lilian Nguyễn

Xu.

1. Lâu mới lại ở nhà buổi trưa. Nằm trong phòng đọc sách, nghe nhạc, và linh tinh lang tang đến tận chiều, thì đói bụng. Tính xuống nhà kiếm gì nhai, hoặc ít ra cũng có tí nước đổ bụng; vừa mở cửa phòng, đã thấy con xu đứng ngay dưới, ngó lên, ve vẫy.

2. Nhà có 2 cái võng, 1 cái đặt ở nhà dưới, 1 cái trong phòng mẹ. Mỗi tối về nhà, leo lên võng, kêu vài tiếng thể nào cũng dụ được con Xu lên nằm. Mà có khi chẳng cần kêu, ăn no phỡn chí, nó lại phóng lên thôi. Nhiều bận nằm võng phải đến là khổ với nó, phải canh chừng, phải la toáng,rồi thiếu điều dùng bạo lực hăm doạ, có khi mới yên. Hữu hiệu nhất là kéo vạt võng lên thật cao quá khỏi tầm phóng, hoặc trưng mình chịu trận một lát, nhảy nhót chán, nó thôi. Lúc chán, thường nó nằm bệt xuống đất, không cục cựa. Cứ như ngủ rồi, nhưng đừng có mắc lừa! Thường nếu nó ngủ thì khi thức dậy nó sẽ duỗi mình, còn như không, thì chỉ là một màn tạm nghĩ, trước khi nó tái khởi động cái màn nhảy nhót và la oai oái.

3. Con Xu nhát khít. Có lần đi xa qua ngày, về đến nhà lúc chạng vạng, khi rèm vẫn còn kéo kín. Không cởi cả balo và mũ, vừa bước lại gần vừa đưa tay ra gọi, nó sủa váng trời. Phải dỡ đồ ra, kêu thành tiếng, nó mới ngừng sủa. Nó mừng.

4. Nhà có huông với chó. Những con chó từng nuôi, không có con nào chết già; hoặc bệnh chết, hoặc bị bắt mất, không con nào đủ già để chết. Con Xu cũng vậy. Hồi mới về, còn chút xíu đủ nằm gọn trên chụm tay, còn run lẩy bẩy mỗi khi bị nâng lên cao, con Xu cũng đã mấy bận đi bác sí, vì bệnh. Có lần, phải lật đật quành về nhà buổi sáng vì phát hiện nó bỏ bữa đã mấy hôm, vừa về tới nhà, đã thấy con Xu nằm im re trong góc, bên cạnh không biết là đống gì, mùi rất hôi. Thế là mẹ con - run lẩy bẩy - ôm con Xu đi bác sĩ. Không biết còn kịp không?! Lại có lần, trong cơn bực, mẹ quăng chiếc dép, hú hoạ làm sao, nó tránh ngay đầu vào dép bay, rồi đổ vật ra, nôn mửa, giãy giụa. Thế là lại vừa run lẩy bẩy vừa ôm con chó mếu máo đến gặp bác sĩ. Cho dù chỉ để yên tâm. Có khác chăng, lần này, người run lẩy bẩy là mẹ.

5. Rồi cái hôm phải ôm con Xu xuống văn phòng, để sáng hôm sau tiện đường ra gặp bác sĩ để chích thuốc: nó bị viêm da, hay thường được gọi, dân gian hơn, xà mâu. Buổi tối đó,sau một hồi đùa giỡn chán chê, đương nhiên là đã được ăn, con xu leo lên sofa, cuộn tròn, và ngủ ngon lành. Rất khó phân biệt lúc nào nó ngủ, lúc nào nó lim dim, và lúc nào nó chỉ giả vờ, nếu không nhìn thật kỹ. Và cũng phải thật im lặng, giấc ngủ của một con chó rất dễ đứt quãng, vì chỉ cần một chút xột xoạt, ngó qua là sẽ thấy nó ngẩng đầu lên nghe ngóng.

6. Buổi tối, nhà ăn cơm muộn, tận 7 - 8 giờ mới tới bữa. Tầm chiều này chắc chẳng có gì ăn. Tủ lạnh cũng trống trơn. Rót lấy ly nước, vừa uống vừa quay lại thì bắt gặp con Xu đang duỗi mình. Chắc nó chạy theo tiếng lách tách búng tay, chắc nó nghĩ là sẽ được ăn. Đúng là đồ chó! ...

Uống nước xong, lại chui lên phòng. Dự định tiếp tục linh tinh lang tang cho hết bữa, thì bắt gặp một bài nhạc cũ. Gọi là mới thì đúng hơn; cũ là vì đã nghe, và đã không tài nào nhớ ra nỗi. Đang hứng chí hát hò thì bỗng nhiên cảm thấy là lạ; cũng chẳng biết nghĩ thế nào mà lại tuột xuống ghế, cúi người sát đất dòm qua khe cửa, nhìn một lúc, thật lâu: đúng là một mé bên cửa bị chắn sáng, đúng là có cái gì cuộn tròn nằm chắn ngang.

Đúng là con Xu đang nằm đó ngủ! Mà chắc là nó đã nằm đó ngủ, suốt từ hồi trưa.

...

7. Cảm ơn!